تونل رسالت پس از سالها انتظار امروز به بهره برداري مي رسد.

سفر در 3 دقيقه
مي توان از ميدان آرژانتين تا بزرگراه حکيم را در 3 دقيقه با عبور از تونل رسالت طي کرد. وقتي از داخل تونل مي گذري ، ديوارهاي مشبک آن را مي بيني که مانند کوه دور تا دور اين تونل را فرا گرفته است.
داخل تونل جعبه هاي قرمز رنگ سيستم اطفاي حريق در فاصله هاي 50متري از يکديگر به چشم مي خورند. سيستم هاي تهويه هوا هم در فاصله هاي معين از يکديگر از سقف آويزان شده اند.
لامپ هاي مکعب مستطيل با نورهاي سفيد و زرد در سراسر تونل به گونه اي نصب شده اند که بتوان روشني متعادلي ميان فضاي داخل تونل و محيط خارج براي ديد بهتر رانندگان ايجاد کرد.
قرار بود آسفالت داخل تونل طبق وعده هايي که از پيش داده شده بود ، از نوع آسفالت رنگي باشد تا پس از تکميل سيستم روشنايي ، نور زيبايي داخل تونل منعکس شود اما نمي دانيم چه شد که دوباره به سراغ همان آسفالت هاي قديمي و تيره رفتند.
ديوارهاي داخل تونل کاملا ساده است ، بدون هيچ نقش و نگاري از معماري ايراني و نقشهاي اسليمي آنچنان که قبلا در طراحي هاي اوليه وعده آن داده شده بود. اين تونل عظيم که ساخت آن 9 سال طول کشيده است به قول مدير اجرايي طرح اين اواخر به دانشکده مهندسي تونل سازي تبديل شده بود. تونل رسالت ، غلامحسين کرباسچي ، مرتضي الويري ، محمدحسن ملک مدني و محمود احمدي نژاد را به عنوان 4 شهردار پايتخت پشت سرگذاشت و سرانجام پس از 9 سال انتظار قرار است از سوي محمدباقر قاليباف در 25 تير امسال همزمان با ميلاد حضرت فاطمه (س) افتتاح شود. 26 اسفند ماه سال 83 محمود احمدي نژاد شهردار سابق تهران پس از گذشت 7 سال از آغاز عمليات عمراني تونل رسالت ، از افتتاح اين طرح در بهار سال 84 خبر داد ولي اين تونل در زمان مقرر افتتاح نشد.
از آفريقا تا حکيم فقط در 3 دقيقه
تونل رسالت با 1900 متر طول ، 2 تونل باند رفت و برگشت با 3 خط عبوري دارد که طول تونل بزرگ 840 متر و تونل کوچک 150 متر است و دهانه داخلي تونلها 13.5 متر ، قطر حفاري ها 16.9 متر و شيب طولي خط طرح در تونلهاي بلند 2.7 درصد و در تونلهاي کوتاه 4 درصد پيش بيني شده است و براي تامين تردد در امتداد بزرگراه آفريقا ، يک پل به طول 81 متر و عرض 10 متر اجرا شده است و شهروندان مي توانند با بازگشايي اين تونل ميدان آفريقا تا بزرگراه حکيم را در 3 دقيقه طي کنند.
اولين تونل هوشمند شهري در کشور
تاسيساتي که داخل اين تونل نصب شده است ، شامل ژنراتور اضطراري 1200 کيلوواتي ، سيستم روشنايي با حدود 1200 پروژکتور 400 و 250 وات ، دوربين هاي مداربسته کنترل ترافيک با امکان شمارش خودرو ، سيستم صوتي و تصويري ، تجهيزات اعلام حريق خودکار و سيستم اطفاي حريق ، سيستم تهويه خودکار در حالت عادي با کنترل اسيد کربن ، اکسيد ازت و گردوخاک ، سيستم تهويه دود در وضعيت اضطراري آتش سوزي ، موتورخانه پمپاژ آب ، همه از جمله ويژگي هايي است که تونل رسالت را به اولين تونل مجهز به سيستم هوشمند در کشور بدل کرده است.
هر روز تاخير ، 50ميليون تومانه
خسارت پرسش اين است که اگر هر روز تاخير در بهره برداري از تونل رسالت 50 ميليون تومان هزينه (البته به گفته يکي از مسوولان اين طرح) به شهروندان تهراني تحميل کند ، از روز 16 تير امسال که قرار بود تونل به صورت آزمايشي براي تردد محدود خودروها افتتاح شود که البته نشد تا روز 25 تير که زمان افتتاح رسمي اين تونل است ، چه مقدار خسارت به پايتخت تحميل خواهد شد؟! مجري طرح تونل رسالت با اشاره به تاريخچه ساخت اين تونل مي گويد: کلنگ طرح تونل رسالت در ارديبهشت سال 76 بر زمين زده شد و آن زمان پيش بيني شده بود که اين طرح ظرف مدت 3 سال به بهره برداي برسد اما چه شد چنين طرحي که قرار بود ظرف 3 سال به اتمام برسد با 6 سال تاخير مواجه شد؟! سيدرضا ميرصادقي سه محور را عمده ترين دلايل تاخير عنوان کرده است و مي گويد: اولين دليل وجود دست کم 44 معارض ملکي در زمين هاي اطراف اين طرح و توافق نکردن آنها براي اجرا بوده که آخرين و مهمترين آنها ديوار بنياد مستضعفان و جانبازان در بهمن ماه سال گذشته بود. سرانجام به توافق نهايي رسيديم و موفق شديم ضلع شرقي طرح را نيز پيش ببريم.
تاسيساتي که در زيرزمين وجود داشت از ديگر معضلات پيشبرد طرح بود ، تاسيساتي مانند لوله هاي گاز که در صورت حذف آن ، گاز منطقه شمال شهر تهران براي مدت زمان مديدي قطع مي شد، بنابراين در بسياري موارد به اجبار براي حفظ تاسيسات موجود ناچار بوديم کار را با احتياط و دقت خاصي پيش ببريم که اين وضعيت ضمن ايجاد شرايط سخت و دشوار، زمان زيادي را نيز تحميل کرد اما به هر حال با تمام اين مشکلات موفق به حفظ تاسيسات گاز شديم.
به گفته ميرصادقي ، هر چه طرح جلوتر مي رفت نيازمند بازنگري در طراحي هاي اوليه بيشتري بود که بايد اين تغييرات مرحله به مرحله به تاييد مشاوران ، مهندسان و کارفرما مي رسيد که همين مصوب شدن طرح در مقاطع مختلف که با تغيير مديريت شهر تهران و حضور شهرداران مختلف طي اين دوره همراه شده بود حتي در يک دوره 16 ماهه روند طرح را کاملا متوقف کرد.
60 ميليارد تومان هزينه براي احداثه
مهندس ميرصادقي در خصوص هزينه نهايي صرف شده براي ساخت اين تونل عظيم شهري مي گويد: هزينه اوليه اي که براي اين طرح در نظر گرفته شده بود، بسيار خام بوده است ، زيرا پس از قرارداد اوليه تاکنون دو الحاقيه جديد به آن ضميمه شده و در نهايت مشخص شده که اصلا برآورد اوليه اي که براي اين کار پيش بيني شده بود، ناقص بوده است.
به گفته مجري طرح تونل رسالت ، طبق آخرين محاسباتي که روي هزينه نهايي صورت گرفته است ، براي احداث تونل رسالت 60ميليارد تومان هزينه شده ، در حالي که در برآورد اوليه هزينه ها در سال 76 کمتر از يک چهارم بودجه فعلي براي احداث پيش بيني شده بود.
تونل رسالت يکي از 10 تونل برتر دنيا
وقتي از ميرصادقي درباره مقاومت و استحکام تونل رسالت مي پرسيم ، مي گويد: اين تونل تحت استانداردها و به لحاظ امنيت ، کامل طراحي و ساخته شده است حتي شرکت اسپانيايي زيترن (Zitron) - که جزو 3 شرکت برتر دنيا در تامين تجهيزات تونل است - با ديدن تونل رسالت ، اين تونل را به لحاظ امکانات و تجهيزات به کار رفته در آن و هم از نظر امنيت ، جزو 10 تونل برتر دنيا عنوان کرده است.
وي درباره قوس سقف تونل در قسمتهايي که تنها 6 متر با سطح زمين فاصله دارد ، مي گويد: تمام تمهيدات ايمني چه در کمترين عمق خاک که فاصله آن با قوس کامل تونل 6 متر و چه در بيشترين عمق که 24 متر است در ساخت تونل به بهترين شکل اجرا شده است.
مجري طرح تونل رسالت درباره حجم کارهاي صورت گرفته در 7 ماه اخير مي گويد: بازده کاري در ماههاي اخير را مي توان از مقدار هزينه انجام گرفته مشخص کرد. در ماههاي گذشته به طور متوسط ماهانه 1.5 ميليارد تومان براي اين طرح هزينه شده است ، در حالي که در بسياري از ماههاي سالهاي گذشته ، کمتر از 30 ميليون تومان براي اين طرح خرج شده بود.به گفته ميرصادقي ، طي 7 ماهه اخير کار اجرايي براي تکميل هر چه سريع تر تونل رسالت به صورت 3 شيفته انجام مي شده است ، او اعقتاد دارد اين اولين طرح شهري است که چندين حجم کاري براي آن انجام شده است.
وي ادامه مي دهد: با توجه به دستور صريح شهردار تهران در خصوص مديريت زمان و انجام 3 شيفته کارهاي عمراني ، ما تجهيزات پخت بتون را به کارگاه منتقل کرديم تا حتي در سرماي سخت شبهاي زمستان ، کار متوقف نشود.ميرصادقي با بيان اين که بتونهاي به کار رفته در ساخت قوس تونل مقاومت بسيار بالا دارد ، مي گويد: بتون ريزي قسمتهاي مختلف با دقت تمام و با محاسبه هاي کاملا علمي و دقيق انجام شده است به طوري که عمليات پخت بتون را با بخار و تحت شرايط خاصي از 70 ساعت به 48 ساعت تقليل داديم بدون اين که کيفيت دچار کوچک ترين مشکلي شود.
مقاوم تا 8 ريشتر در برابر زلزله
به گفته مجري تونل رسالت ، اين تونل شهري براساس آيين نامه 2800 زلزله طراحي شده و تستهاي فني صورت گرفته نشان مي دهد اين تونل در برابر زلزله تا 8 ريشتر مقاوم است.
همچنين مهندس ميرصادقي از احداث پارکينگ هاي طبقاتي و مجتمع هاي فرهنگي ، تجاري و رفاهي در زمينها و خيابان هاي ارزشمند اطراف اين تونل که در اين طرح آزاد شده اند، براساس طرح جامع خبر مي دهد.
صرفه جويي در سوخت
براساس برآوردهاي صورت گرفته از سوي معاونت حمل و نقل و ترافيک شهرداري تهران ، گشايش تونل رسالت روزانه حدود 400 تا 450 ميليون تومان در مصرف سوخت شهري صرفه جويي خواهد کرد. به گفته مسوولان ترافيکي شهر ، با گشايش تونل رسالت کاهش زمان تردد و نزديک شدن راههاي ارتباطي شرق به غرب نه تنها از بار ترافيکي سنگين بزرگراه همت کاسته مي شود بلکه حجم فعلي مصرف سوخت نيز به دليل آساني تردد و نزديک شدن راهها کاهش خواهد يافت.
چه کسي تصور مي کرد که در ازدحام ترافيک و رفت و آمد کند خودروها ، در زماني کمتر از 3 دقيقه بتوان از بزرگراه رسالت به قلب شهر رسيد و سر از بزرگراه کردستان درآورد بدون آن که دغدغه و اضطراب ترافيک سنگين را داشت اما اين اتفاق چندان دور از انتظار نيست.
چند روز ديگر با افتتاح تونل رسالت ، ترافيک هميشه سنگين همت به آرامي فراموش مي شود ، کارشناسان ترافيک و مسوولان شهري بر اين باورند که با گشايش اين تونل ، ترافيک تهران نفسي تازه خواهد کرد اما آيا براستي راه اندازي اين تونل تاثيري در گشايش گره کور ترافيک پايتخت خواهد داشت؟!
نصب روزشمار پس از 9 سال
روز شمار تونل رسالت پس از گذشت 3 هزار و 190 روز از آغاز عمليات اجرايي تونل در حالي نصب شد که زمان نصب عدد 129 را نمايش مي داد و همه شهروندان خوشحال از اين که بالاخره تکليف نهايي اين تونل که ديگر به رازي سر به مهر بدل شده بود ، پس از 9 سال سکوت مشخص خواهد شد و حالا که کمتر از چند روز به زمان افتتاح رسمي اين تونل مانده بالاخره اين تابلوهاي روزشمار نشان دادند که مي توانند قابل اعتماد باشند.
ارديبهشت 76 وقتي طرح اوليه تونل رسالت که ادامه بزرگراهي بود که شرق تهران را به غرب متصل مي کرد مطرح شد ، هيچ کس نمي دانست اين تونل چه زماني به بهره برداري خواهد رسيد.
پيش از آن ، طرح انتخاب زيرگذر به دليل وجود گذرگاه هاي متعدد رد شده بود و پس از آن بلافاصله طرح احداث تونل با جديت پيگيري شد.
در واقع با انتخاب گزينه تونل از قطع شدن يا انحراف ترافيک تعداد زيادي از خيابان هاي شمالي جنوبي روي محور مسير در يک محدوده فعال با ترافيک زياد و انواع تاسيسات شهري ، ساخت پلها و ديواره هاي حائل بلند و هزينه هاي سنگين صرف نظر شد و اين امکان فراهم آمد تا با حفظ شرايط طبيعي سطح زمين در آينده بتوان از اين فضا با طراحي مناسب براي احداث فضاي سبز ، فضاي فرهنگي و تجاري و... استفاده شود.

به گزارش خبرنگار روزنامه همشهری تردد خودروها در اين تونل، از ساعت ۲۴ امشب آغاز شده و انتظار مي رود با آغاز بهره برداري از اين تونل در شعاع گسترده اي از مسيرهاي شرقي - غربي پيرامون آن، به ويژه در محدوده بزرگراه همت تراكم ترافيك كمتر شده و شهروندان از اين پس در اين محدوده شاهد آمد و شد روانتر و قابل تحمل تري باشند.
براساس اين گزارش تمامي شيب راه (رمپ) و گشت راه (لوپ) هاي تونل رسالت آماده بهره برداري بوده و در دو محدوده ورودي بزرگراه رسالت از سمت ميدان آفريقا و ورودي بزرگراه شهيد حكيم از سمت تقاطع كردستان امكان تردد در تونل از طريق تمامي ورودي ها ميسر است.
تونل از يك هفته پيش، دقيقا منطبق با برنامه زمان بندي و روزشمار نصب شده در كنار آن آماده بهره برداري شد و در طول يك هفته گذشته آخرين آزمايش هاي فني و ايمني در تونل انجام شده و در شرايط حاضر پيمانكار تاسيسات تهويه تونل كه يك كمپاني نامدار اسپانيايي است، از آن به عنوان يكي از ۱۰ تونل برتر دنيا ازنظر استانداردهاي فني و ايمني نام برده است. كلنگ آغاز مراحل اجرايي پروژه در سال ۱۳۷۵ بر زمين زده شد، اما عملا اجراي پروژه از يكم ارديبهشت ماه ۱۳۷۶ آغاز شد و روند اجراي كار با فاصله گرفتن از ركود اوليه در سال هاي واپسين سير منطقي به خود گرفته و به دستور شهردار به منظور ممانعت از تعويق بهره برداري از پروژه تا پايان سال آينده از يك سال پيش مجريان به صورت سه شيفت انجام كار را به صورت عمليات تمام وقت پي گرفته و گشايش آن در مقطع كنوني را ميسر كردند.
سپاس شهردار از مجريان پروژه
شهردار تهران ديروز در حاشيه عمليات جهادي ۱۳۷ در منطقه شهرري، ضمن قدرداني از كليه كارگران، تكنيسين ها و مشاوران فعال در ساخت تونل رسالت گفت: بر خود لازم مي دانم از زحمات شهرداران سابق كه در تكميل تونل رسالت سهم داشته اند تشكر كنم.
وي گفت: از فروردين سال ۷۶ تا سال ۸۲ تونل رسالت كمتر از ۳۰ درصد پيشرفت فيزيكي واز سال ۸۲ تا ۸۴ كمتر از ۳۵ درصد پيشرفت فيزيكي و طي ۸ماهه دوره مديريت بنده در شهرداري تهران ۲۹ درصد پيشرفت كار رخ داده است لذا براي ۲ كيلومتر تونل ۹سال كارنامه قابل قبولي از نظر زماني به نظر نمي رسد گرچه به لحاظ فني ازجمله تونل هاي كم نظير دنيا باشد.
قاليباف گفت: وقتي ۳۰ درصد كار در عرض ۸ ماه به پايان مي رسد پس راه اندازي اين تونل در عرض ۳۲ ماه كه زمان مقرر براي اتمام آن بود دور از ذهن نيست ضمن اين كه اين همه هزينه كه به مرور زمان به اين پروژه تحميل شد را نيز به دنبال نداشت.
××××××××××××××××××××××××××××××
منبع:
http://hamshahri.net
http://www.jamejamonline.ir