با سلام خدمت تمامی دوستان عزیز ...
با توجه به فرا رسیدن روز جهانی مبارزه با ایدز، بر آن شدیم تا در این مسیر گامی برداریم و سهمی در اطلاع رسانی داشته باشیم ...
فراموش نکنیم ایدز یک حقیقت تلخ است! و باید با آن مبارزه کنیم ... ایدز هم یک بیماری است ...
HIV چیست؟
HIV مخفف Human Immunodeficiency Virus ، به معنی "ویروس نقص ایمنی انسان" می باشد. ویروس ، یك ذره زنده خیلی كوچك است كه می تواند تكثیر و پخش شود اما برای زندگی نیاز به موجود زنده دیگری دارد. وقتی ویروس، سلولی را آلوده كند شروع به تكثیر در داخل آن سلول می كند كه در نهایت منجر به آسیب آن سلول می شود.
انسان می تواند توسط فرد دیگری كه به HIV مبتلا است آلوده شود و او نیز می تواند بقیه افراد را آلوده كند و بر این اساس HIV منتشر می شود.
به فردی كه به HIV آلوده است HIV) +HIV مثبت) اطلاق می شود.
(سیستم ایمنی، گروهی ازسلولها و ارگانها هستند كه بدن را در برابر ویروسها و عفونتها محفاظت می كنند.)
چرا HIV خطرناك است؟
اگر سیستم ایمنی بدن به ویروسها حمله می كند و آنها را می كشد پس مشكل چیست؟
ویروسهای مختلف به سلولها و بافتهای مختلفی از بدن حمله می كنند. برخی ویروسها به پوست، برخی به دستگاه تنفسی و … حمله می كنند. چیزی كه HIV را این چنین خطرناك كرده این است كه HIV به خود سیستم ایمنی حمله می كند. سیستم ایمنی، گروهی ازسلولها هستند كه بدن را در برابر انواع عفونتها محفاظت می كند و بدون آنها٬ توانایی بدن برای مبارزه با نواع عفونتها تضعیف می شود. لذا وقتی ویروس HIV وارد بدن فردی شود به تدریج قدرت دفاعی بدن وی ضعیف می شود و این فرد در برابر انواع بیماریها و عفونت ها حتی آن هایی که در حالت عادی بیماری زا نیستند، آسیب پذیر می گردد.
این روند قابل رؤیت نیست و راهی وجود ندارد تا با نگاه كردن به افراد بگوئیم كه آیا به HIV مبتلا هستند یا خیر٬ ولی آزمایش خون می تواند پس از چند ماه از اولین تماس، ویروس را در خون آشكار كند.
افراد آلوده به HIV ممكن است سالها كاملاً سالم بمانند و حتی خودشان ندانند كه آلوده هستند.
ایدز چیست؟
ایدز (AIDS) مخفف Acquired Immune Deficiency Syndrome به معنی سندرم نقص ایمنی اكتسابی می باشد.
وقتی سیستم ایمنی آسیب ببیند، نه تنها در برابر ویروس HIV (كه در آغاز به آن صدمه زده) بلكه به نسبت به بقیه عفونتها هم آسیب پذیر می شود و دیگر قادر به كشتن میکربها و ویروسهایی كه قبلاً برایش مشكلی ایجاد نمی كردند نیست و لذا با گذشت زمان، افراد آلوده به HIV بیشتر و بیشتر بیمار می شوند و معمولاً سالها پس از آلودگی به یكی از بیماریهای خاص٬ شدیداً مبتلا می شوند و در این زمان گفته می شود كه آنها به ایدز مبتلا شدهاند. بنابراین زمانی كه فرد آلوده به ویروس HIV برای اولین بار به یك بیماری جدی مبتلا شود و یا وقتی كه تعداد سلول های ایمنی باقیمانده در بدن او از حد معینی كمتر شود، مبتلا به بیماری ایدز در نظر گرفته می شود.
ایدز یك مرحله كاملاً جدی است كه بدن، دفاع بسیار كمی در برابر انواع عفونتها دارد. در واقع هر فرد آلوده به ویروس HIV ، الزاما مبتلا به ایدز نمی باشد اما در طول مدت آلودگی خود، می تواند دیگران را آلوده کند.
چه مدت طول می كشد تا HIV به ایدز تبدیل شود؟
بدون درمان دارویی، بطور متوسط طی 10 سال آلودگی به ویروس HIV به سمت ایدز پیش می رود که البته این مدت 10 سال برای فردی است كه تغذیه مناسبی دارد. اما فردی كه در منقطه فقیرنشین است و بخوبی تغذیه نمی شود ممكن است بسیار سریع تر به سمت ایدز و نهایتاً مرگ پیش برود.
درمان دارویی ضد ویروس می تواند مدت زمان بین آلودگی با HIV و شروع ایدز را طولانی تر كند. داروهای جدیدی تولید شدهاند که با مصرف آنها، فرد آلوده به HIV می تواند مدت زمان طولانی قبل از ایجاد ایدز زندگی كند. اما این داروها بسیار گران و کمیاب بوده و در بسیاری از كشورهای فقیر در دسترس نیست و آلوده شدگان در این کشورها٬ سریع تر به سمت مرگ پیش می روند.
HIV چگونه منتقل می شود؟
HIV در خون و ترشحات جنسی فرد مبتلا و نیز شیر پستان زن آلوده، یافت می شود.
HIV هنگامی منتقل می شود كه مقدار كافی از این ترشحات به بدن فردی برسد.
راههای مختلفی كه فرد می تواند به HIV مبتلا گردد عبارتند از:
1- رابطه جنسی بدون محافظت با فرد آلوده.
2- تماس با خون فرد آلوده:
اگر خون به میزان كافی از فرد آلوده به بدن فرد غیر آلوده وارد شود می تواند ویروس را به او منتقل كند.
3- سرایت از مادر حامله آلوده به جنین در داخل رحم و یا از شیرمادر آلوده به كودك:
ویروس HIV از مادر آلوده به كودك ممكن است در دوران حاملگی، هنگام وضع حمل یا كمی بعد از زایمان انتقال یابد.
HIV می تواند در شیر پستان زن آلوده وجود داشته باشد و به نوزادش منتقل شود اما با وجود داروهای خاص٬ شانس این انتقال بسیار كاهش می یابد هر چند در بسیاری از كشورهای در حال پیشرفت و فقیر، چنین داروهایی در دسترس نیست.
4- استفاده از محصولات خونی آلوده:
در گذشته بسیاری از افراد از طریق انتقال خون و فرآوردههای خونی آلوده٬ به HIV مبتلا می شدند در حال حاضر در اكثر نقاط جهان خونهای اهدایی، آزمایش می شوند و خطری در این زمینه وجود ندارد.
5- داروهای تزریقی:
افرادی كه به صورت غیر قانونی داروی تزریقی استفاده می كنند نیز، نسبت به عفونت HIV آسیب پذیر هستند. (مثل معتادان تزریقی، كه بصورت مخفیانه و غیر قانونی عمل كرده و معمولاً سرنگی برای تزریق در دسترس ندارند و از سرنگ مشترك استفاده می كنند.)
رابطه جنسی ایمن (safe sex) یعنی چه؟
رابطه جنسی ایمن اشاره به فعالیت جنسی دارد كه سبب انتقال خون یا ترشحات جنسی از یك شریك جنسی به طرف مقابل نشود. اگر 2 نفر رابطه جنسی ایمن داشته باشند حتی اگر یكی از آنها آلوده باشد، احتمال اینكه فرد دیگر مبتلا شود وجود ندارد از نمونههای رابطه جنسی ایمن مثلاً :
1- نداشتن رابطه جنسی كه اصطلاحاً پرهیز جنسی (abstinence) نامیده می شود
2- پرهیز جنسی تا زمان ازدواج و پایبند باقی ماندن نسبت به همسر٬ پس از ازدواج . (كه البته این روش خوبی برای اجتناب از آلودگی با HIV است به شرطی که همسر آنها هم وفادرا باشند و آنها را آلوده نكند.)
رابطه جنسی ایمنتر (safer sex) یعنی چه؟
رابطه جنسی ایمنتر به فعالیتهای جنسی اطلاق می شود كه ریسك كمی از عفونت با HIV دارند.
رابطه جنسی ایمنتر اغلب به معنای استفاده از كاندوم حین رابطه جنسی است.
وقتی كاندوم بطور صحیح استفاده شود بعنوان سد فیزیكی عمل می كند و از انتقال ترشحات آلوده به جریان خون فرد دیگر جلوگیری می كند.
آیا بوسیدن خطرناك است؟
بوسیدن گونهٴ فرد مقابل٬ كه بعنوان بوسیدن متداول اجتماعی شناخته می شود هیچ خطری برای انتقال HIV ندارد. بوسه عمیق یا همان بوسه با دهان باز (French kiss) ریسك بسیار پائین در انتقال HIV دارد بخاطر اینكه HIV در بزاق وجود دارد ولی در میزان كم به تنهائی منجر به عفونت HIV نمی شود.
آیا چیزی می تواند HIV ایجاد كند؟
خیر؛ HIV خلق نمیشود. بعنوان مثال٬ رابطه جنسی بدون محافظ تنها در صورتی خطرناكست كه یك شریك جنسی با ویروس آلوده باشد. اگر شریك جنسی شما HIV منفی است هر نوع رابطه و فعالیت جنسی بین شما نمی تواند سبب آلودگی شما به HIV گردد،
خطر در تماس های جنسی بیشتر درعدم شناخت کافی سوابق خونی شریک جنسی شماست. در هر صورت برای اطمینان از کاندوم استفاده کنید. مگر تا زمانی که مطمئن باشید که هیچ کدام از شما شریک جنسی دیگری ندارد و قبلاً آلوده به ویروس نشده است.
علائم بیماری چگونه ظاهر می شود؟
با کاهش قدرت سیستم دفاعی٬ به مرور زمان بدن آمادهٴ ابتلا به عفونتها و سرطانهایی می شود که به طور معمول در مردم عادی دیده نمی شوند ، این بیماریها بصورت بیماریهای ریوی ، اسهالهای شدید و مزمن ، تبهای طولانی، کاهش وزن ، اختلالات شخصیتی ، بیماریهای مغزی و پوستی خود را نشان می دهند که درنهایت منجر به مرگ فرد مبتلا خواهد شد.
علائم آلودگی با HIV بسیار پیچیده است و دارای مراحل چندی است كه الزاماً همه آنها در افراد آلوده مشاهده نمی شود.
این مراحل عبارتند از:
مرحله عفونت اولیه HIV : (مرحله اول)
این مرحله چند هفته طول می كشد و معمولاً با یك حالت شبیه سرماخوردگی كه بلافاصله بعد از عفونت رخ می هد همراه است این حالت شبیه سرماخوردگی گاهی اوقات تحت عنوان حالت seroconversion یاد می شود. (علائمی نظیر تب، گلودرد، بزرگی غدد لنفاوی، درد مفاصل و عضلات، سر درد، ضعف و بی حالی، بی اشتهایی، تهوع و استفراغ، كاهش وزن، اسهال و گاهی دانه های جلدی و یا تظاهرات عصبی)
در حدود 20% موارد علائم به گونهای است كه فرد به پزشك مراجعه می كند ولی معمولاً تشخیص داده نمی شود و حتی اگر تست HIV آنتی بادی در این موقع انجام شود ممكن است هنوز مثبت نباشد.
طی این مرحله مقدار زیادی HIV در خون محیطی فرد وجود دارد و سیستم ایمنی با تولید پادتن ها (آنتی بادی ها)، و لنفوسیتهای سلول كش (لنفوسیتهای سیتوتوكسیك) شروع به پاسخ در برابر ویروس می كنند.
از هنگام ورود ویروس ایدز تا مثبت شدن نتیجه آزمایشگاهی كه نشانگر آلودگی فرد است حدود 2 تا 12 هفته و گاهی تا 16 ماه طول می كشد.
درصد فراوانی علایم اصلی مرحله حاد آلودگی اولیه با HIV در جدول زیر آورده شده است:
|
فراوانی |
نشانه |
80% |
تب |
51% |
دانه های پوستی (راش) |
37% |
زخمهای دهان |
54% |
درد مفاصل |
44% |
التهاب گلو (فارنژیت) |
54% |
بی اشتهایی |
32% |
کاهش وزن بیشتر از 2.5 کیلوگرم |
68% |
کسالت و بی حالی |
49% |
دردهای عضلانی |
46% |
تب و راش پوستی |

مرحله بدون علامت بالینی (مرحله دوم)
این مرحله بطور متوسط 10 سال طول می كشد و همانطور كه از نام این مرحله پیدا است، خالی از هر علامتی است هرچند ممكن است غدد متورم لنفاوی هم وجود داشته باشند (لنفادنوپاتی). سطح HIV در خون محیطی به سطح بسیار پایینی كاهش می یابد ولی بیماری همچنان مسری است و آنتی بادی HIV در خون قابل ارزیابی است.
تحقیقات اخیر نشان داده است كه HIV طی این مرحله غیر فعال نیست و در غدد لنفاوی بسیار فعال است. تعداد زیادی از سلولهای T- helper آلوده شده و می میرند و ویروس فراوانی تولید می شود.
تست آزمایشگاهی جدیدی وجود دارد كه مقدار ناچیز HIV كه از غدد لنفاوی آزاد می شود را اندازه می گیرد این تست HIV-RNA را اندازه می گیرد (RNA ماده ژنتیكی HIV می باشد) این تست را تست بارگیری ویروس (viral load test) می گویند که نقش بسیار مهمی در درمان آلودگی با HIV دارد.
مرحله علامتدار عفونت HIV (مرحله سوم)
با گذشت زمان، سیستم ایمنی توان خود را از دست می هد كه به 3 دلیل عمده زیر است.
1 – بافتها و غدد لنفاوی بدلیل سالها فعالیت، آسیب می بینند
2 – و HIV جهش پیدا می كند و آلوده كنندگی اش تشدید می شود بعبارت دیگر برای تخریب سلولهای، T-helper قوی تر و متنوع تر می شود .
3 – بدن توانایی جایگزینی سلولهای T-helper از دست رفته را ندارد.
با ایجاد نقص در سیستم ایمنی، علائم بوجود می آیند که در آغاز بسیاری از علائم خفیف هستند. ولی با تحلیل سیستم ایمنی، علائم تشدید می شوند.
پیشروی از HIV تا AIDS
با آسیب بیشتر سیستم ایمنی، بیماری به سمت بدتر شدن پیش می رود تا اینكه تشخیص ایدز مطرح شود. در حال حاضر در انگلستان تشخیص ایدز وقتی تأیید می شود كه فرد HIV مثبت تعداد خاصی از عفونتهای فرصت طلب یا سرطانها را بروز می دهد اگر چه فرد HIV مثبت می تواند بشدت بیمار باشد ولی تشخیص ایدز نداشته باشد.
آیا درمانی وجود دارد؟
متاسفانه مطالعات نشان می دهد كه بسیاری از افراد گمان می كنند كه برای ایدز درمانی وجود دارد كه منجر می شود كه آنها احساس امنیت داشته و ریسك بیشتری بكنندکه البته آنها در اشتباهند. هنوز هیچ درمان قطعی برای ایدز بوجود نیامده است. تنها درمانهای دارویی ضد ویروس وجود دارد كه پیشرفت HIV به سمت AIDS را آهسته تر میكند و در این حالت فرد چند سال می تواند زندگی سالمی داشته باشد.
- در برخی موارد، درمان ضد ویروس چس از چند سال تأثیر خود را از دست می دهند و در برخی موارد دیگر فرد از AIDS بهبود می یابد ولی با HIV برای دههها زندگی می كند ولی این افراد مجبورند كه برای تمام عمر روزانه داروهای قوی مصرف كنند كه گهگاه با عوارض جانبی ناخوشایند همراه است.
- هنوز هیچ راهی برای درمان قطعی HIV وجود ندارد و تا این لحظه تنها راه ایمن باقی ماندن، آلوده نشدن است.

منبع:
پایگاه آموزشی و اطلاع رسانی همگانی ایدز به زبان فارسی
آدرس: http://www.iranhiv.com
